Қазіргі қоғамда құқықбұзушылықтың алдын алу тек құқық қорғау органдарының ғана емес, бүкіл қоғамның, соның ішінде білім беру ұйымдарының да ортақ міндетіне айналып отыр. Әсіресе жастар арасындағы құқықтық мәдениетті қалыптастыру, олардың құқықтары мен міндеттерін түсіндіру, түрлі қауіп-қатерлердің алдын алу – мемлекеттік саясаттың маңызды бағыттарының бірі. Осы мақсатта Жезқазған гуманитарлық колледжінде Ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес басқармасы қызметкерлерінің қатысуымен студенттерге арналған профилактикалық іс-шара өткізілді. Кездесу барысында буллингтің және адам саудасының алдын алу тақырыптары кеңінен түсіндірілді.
Жастар ортасындағы буллинг – қоғам дерті
Буллинг – тек білім беру ұйымдарының ғана емес, бүкіл қоғамның алаңдаушылығын тудырып отырған өзекті мәселелердің бірі. Мамандардың айтуынша, буллинг адамның психологиялық жағдайына кері әсер етіп қана қоймай, оның тұлғалық дамуына, білім алуына, әлеуметтік ортаға бейімделуіне үлкен зиян келтіреді. Кей жағдайда буллинг суицид, агрессия, қылмыс сияқты ауыр салдарға әкелуі мүмкін.
Кездесу барысында студенттерге буллингтің түрлері, оның ішінде психологиялық қысым, қорқыту, мазақ ету, әлеуметтік желілер арқылы қорлау сияқты түрлері туралы кеңінен айтылды. Сонымен қатар буллингтің тек жәбірленушіге ғана емес, оны жасаған адамға да құқықтық жауапкершілік жүктейтіні түсіндірілді.
Студенттерге ең бастысы – өзара құрмет пен сыйластықты сақтау, қандай жағдай болмасын күш көрсету немесе қорлау мәселемен күресудің жолы емес екені жеткізілді. Егер адам буллингке тап болса, бұл туралы міндетті түрде ата-анасына, оқытушыларға немесе құқық қорғау органдарына хабарлау қажет екені айтылды. Мұндай түсіндіру жұмыстары жастар арасында құқықтық мәдениетті қалыптастыруда маңызды рөл атқарады.
Адам саудасы – жасырын қылмыс
Іс-шара барысында қозғалған тағы бір маңызды тақырып – адам саудасының алдын алу мәселесі болды. Қазіргі таңда адам саудасы әлем бойынша ең табысты қылмыстық бизнестің бірі болып отыр. Бұл қылмыс түрі көбінесе жұмысқа орналастыру, жоғары жалақы ұсыну, шетелде оқу немесе тәжірибеден өту сияқты жалған ұсыныстар арқылы жүзеге асырылады.
Мамандар студенттерге адам саудасының негізгі белгілерін түсіндірді. Атап айтқанда, құжаттарды тартып алу, еркін жүріп-тұруға шектеу қою, уәде етілген жұмыстың болмауы, еңбекақы төленбеуі, психологиялық немесе физикалық қысым көрсету.
Студенттерге мұндай жағдайларға тап болмас үшін бейтаныс адамдардың күмәнді ұсыныстарына сенбеу, еңбек шартын міндетті түрде жасау, шетелге шыққан жағдайда елшілікпен байланыста болу, жақындарына қайда бара жатқанын хабарлау сияқты қауіпсіздік шаралары түсіндірілді.
Адам саудасының қауіптілігі – оның құрбандары көбінесе жастар, жұмыссыз азаматтар және шетелде жұмыс істеуге ниетті адамдар болатынында. Сондықтан мұндай профилактикалық кездесулердің маңызы өте зор.
Профилактика – құқықбұзушылықтың алдын алудың тиімді жолы
Мұндай іс-шаралардың басты мақсаты – жастардың құқықтық сауаттылығын арттыру және құқықбұзушылықтың алдын алу. Құқықтық сауаттылық – тек заңдарды білу ғана емес, ол – адамның өз құқығын қорғауды, қауіптен сақтануды, заңға қайшы әрекеттердің салдарын түсінуді білдіреді.
Бүгінгі таңда құқық қорғау органдары жазалау шараларынан гөрі алдын алу және түсіндіру жұмыстарына көбірек көңіл бөлуде. Себебі кез келген қылмыстың алдын алу оны ашудан әлдеқайда тиімді. Ал алдын алу жұмыстары ең алдымен жастар арасында жүргізілуі тиіс, өйткені жастар – қоғамның болашағы.
Жезқазған гуманитарлық колледжінде өткен бұл кездесу студенттердің көкейіндегі көптеген сұрақтарға жауап беріп, олардың қауіпсіздік, құқық және жеке жауапкершілік туралы түсінігін кеңейтті. Мұндай ашық форматтағы кездесулер жастар мен құқық қорғау органдары арасындағы сенімді нығайтып, құқықтық мәдениетті қалыптастыруға ықпал етеді.
Қорыта айтқанда, буллинг пен адам саудасының алдын алу – тек құқық қорғау органдарының ғана емес, білім беру ұйымдарының, ата-аналардың және бүкіл қоғамның ортақ міндеті. Жастарға дұрыс бағыт-бағдар беру, олардың құқықтық сауаттылығын арттыру, қауіп-қатердің алдын алу – қауіпсіз қоғам қалыптастырудың басты шарттарының бірі.
Осындай профилактикалық іс-шаралар – болашақта құқықбұзушылықтың азаюына, жастардың заңға құрметпен қарауына және қоғамда жауапкершілік пен құқықтық мәдениеттің қалыптасуына негіз болатын маңызды жұмыстардың бірі.
