Темірбек Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының «Кино және телевизия» факультеті С.А. Герасимов атындағы Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институтының (ВГИК) «Восхождение» халықаралық студенттік кинофестиваліне қатарынан төрт жыл бойы қатысып келеді. Осы жылдар ішінде қол жеткізген жетістіктер, студенттердің кәсіби өсу жолы мен болашақ жоспарлар туралы «Кино және телевизия» факультетінің деканы Мадина Қайратжановна Бакеевамен ашық әрі мазмұнды сұхбат өрбіттік.
— Мадина Қайратжановна, біздің Темірбек Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы бұл халықаралық фестивальге төртінші жыл қатарынан қатысып жатыр. Осы уақыт ішінде факультеттің беделі мен студенттердің көрсеткіші қалай өзгерді?
— Алдымен біздің ректорымыз Арман Әділханұлы Жүдебаевқа осындай ауқымды бастамаларды қолдап, студенттерге жыл сайын осындай үлкен мүмкіндік беріп келе жатқаны үшін шексіз алғысымды білдіргім келеді. Жалпы, төрт жыл – үлкен сын-қатер де, мол тәжірибе де жинақталған кезең. Біз тек Сергей Герасимов атындағы Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институтының (ВГИК) «Восхождение» фестивалімен шектеліп қалмаймыз; біздің студенттердің жұмыстары АҚШ, Канада, Түркия және басқа да елдерде өтетін беделді халықаралық байқауларда бағын сынап, жүлделі орындарға ие болып жүр. Дегенмен, С. А. Герасимов атындағы Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институтының (ВГИК) алаңында өтетін «Восхождение» фестивалінің орны біз үшін бөлек. Осы жылдар ішінде Темірбек Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының студенттері бұл фестивальден Гран-приді де, «Үздік режиссура», «Үздік сценарий» сияқты маңызды номинациялар бойынша жүлделерді де бірнеше мәрте қанжығасына байлады. Фестивальден жыл сайын жүлдемен ораламыз. Мысалы, биылғы IV фестивальде біздің түлегіміз Бауыржан Адаевтың «Пуповина» анимациялық фильмі «Үздік анимациялық фильм режиссурасы» номинациясы бойынша жүлдені жеңіп алды. Мәскеуде С. А. Герасимов атындағы Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институтының (ВГИК) қабырғасында өтетін бұл ауқымды алаң – біздің жас кинематографистердің кәсіби деңгейін халықаралық деңгейде таразылайтын, сонымен қатар үлкен шығармашылық серпін мен мотивация беретін маңызды баспалдақ.
— Жыл сайын студенттерді бастап барып жүрген басшы ретінде айтыңызшы, биылғы делегацияның жұмыстары мен кәсіби деңгейі алдыңғы жылдардан несімен ерекшеленді?
— Биылғы басты жетістігіміз – біз бұл байқауға алғаш рет толыққанды анимациялық жұмысты алып барып, топ жардық. Бұл бағыттағы жұмыс кездейсоқ жасалмайды. Темірбек Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының факультет ішінде арнайы көркемдік кеңес жұмыс істейді. Студенттер бір жыл бойы тер төгіп, мамыр айында өз туындыларын дайын күйінде ұсынады, ал біз солардың ішінен ең мықтыларын іріктейміз. Сонымен қатар, Мырза Махамбеттің жұмысы да қазылар алқасының назарынан тыс қалмады. Бұған дейін де оның «Қараша» фильмі жоғары бағаланса, биылғы «Мамыр» туындысы актерлік шеберлік пен режиссерлік ізденістің үйлесімін көрсетті. Жыл сайын студенттеріміздің қолтаңбасы мен кәсіби сапасы артып келе жатқаны – біз үшін үлкен мақтаныш.
— Бұл алаң біздің студенттер үшін жай ғана байқау емес, үлкен кәсіби трамплинге айналғаны анық. Мұндай халықаралық шаралар жас мамандардың бәсекеге қабілеттілігіне қалай әсер етіді?
— Бұл – нағыз кәсіби шыңдалу мектебі. Фестивальдің бір жақсы жері – ол жыл сайын тұрақты уақытта өтеді. Студенттер оның графигін білгендіктен, мамыр айындағы қорғауға дейін өз жобаларын сапалы дайындап әкеледі. Шетелге шыққан соң олар тек өз жұмыстарын көрсетіп қоймайды, басқа елдердің студенттерімен пікір алмасады, шеберлік сабақтарына қатысады, әлемдік киноиндустрияның қандай бағытта дамып жатқанын өз көздерімен көреді. Өзгенің жұмысын көру арқылы олар өз кемшіліктерін түсініп, келесі жобаларына тың серпінмен кіріседі. Бұл бәсекелестік олардың бойындағы қорқынышты жойып, еркін қадам жасауға үйретеді.
— Студенттердің туындыларын халықаралық деңгейдегі сарапшылардың сынына ұсыну декан ретінде сізге қандай жауапкершілік жүктейді? Жалпы, бұл процеске кинотанушыларды да тартудың маңызы неде?
— Мен үшін әрбір студенттің жұмысы – үлкен жауапкершілік. Халықаралық сарапшылардың әділ бағасы мен сыни көзқарасы біздің Темірбек Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының білім беру бағдарламасының айнасы сияқты. Ал кинотанушыларды бұл сапарға қатыстыру – біздің факультеттің жаңа қадамы. Режиссер фильм түсіреді, бірақ сол өнер туындысына терең талдау жасап, теориялық тұрғыдан баға беретін кинотанушылар да қажет. «Кино тарихы мен теориясы» кафедрасы студенттерінің осындай халықаралық форумдарға қатысып, теория мен практиканың байланысын тікелей көруі – болашақ маман үшін баға жетпес тәжірибе. Олардың жинаған әсерлері мен талдаулары кейін біздің оқу үдерісімізге де өзгерістер енгізуге негіз болады.
— Осы фестиваль қорытындысы бойынша «Кино және телевизия» факультетінің білім беру бағдарламасына немесе алдағы жоспарларына жаңа бағыттар қосу қажеттілігі туындады ма?
— Міндетті түрде. Біз әр сапардан кейін факультет кеңесінде отырып, егжей-тегжейлі талдау жасаймыз: «неліктен бұл жұмыс ұтты?», «неге мына туындыға басқа баға берілді?» деген сұрақтарға жауап іздейміз. Биыл анимация бағыты бойынша жақсы нәтиже көрсеттік. Ал алдағы жылдарға жоспарымыз одан да үлкен – біз операторлық өнер мен дыбыс режиссурасы бағытын халықаралық деңгейде күшейтуді көздеп отырмыз. Бізде С. А. Герасимов атындағы Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институтының (ВГИК) өз мектебінен өткен, терең методикасы бар мықты профессорлар сабақ береді. Сондықтан келесі жылы аталмыш фестивальге ең мықты операторлық жұмыстар мен дыбыс шешімдері бар фильмдерді апаруды мақсат етіп қойдық.
— Егер осы сапар мен фестивальдің нәтижесін бір ауыз сөзбен түйіндесек, не айтар едіңіз?
— Бұл фестиваль ең алдымен жаңа таныстықтар, тың идеялар және қуатты кәсіби байланыстардың негізі. Біздің Темірбек Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының студенттері басқа елдің жастарымен араласып, қазірдің өзінде бірлескен шығармашылық жобаларды талқылай бастады. Ең басты жетістік те осы – «Восхождение» фестивалі біздің студенттерді әлемдік киноқоғамдастықпен байланыстыратын үлкен рухани көпірге айналды.
Осы сұхбаттың барысында мен тек факультеттің жетістіктерін ғана емес, біздің Темірбек Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиямыздың артында қаншама еңбек, ізденіс пен үлкен жауапкершілік тұрғанын терең түсіндім. Кинотанушы ретінде бұл сапар маған сырттай бақылаушы болудан бөлек, отандық киноның тыныс-тіршілігін іштей сезінуге үлкен серпін берді. Алдағы уақыт бойы осы алған әсерлер мен кәсіби шабытты арқау етіп, өз мамандығым бойынша талай терең талдаулар жасауға және ізденуге бар күшімді салатыныма сенімдімін.
Сұхбаттасқан: Берген Таңсамал,
Темірбек Жүргенов атындағы ҚазҰӨА
«Кинотану» мамандығының 2 курс студенті
