2026 жылдың 27 қаңтарында әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде «Есеп, талдау және аудит: жаңа технологиялар, сын-қатерлер мен даму перспективалары» тақырыбында халықаралық ғылыми-практикалық конференция өтті. Аталған іс-шара отандық есеп және аудит ғылыми мектебінің дамуына елеулі үлес қосқан белгілі ғалым-экономист, профессор Сария Баймуханованың 75 жылдық мерейтойына арналды. Конференция Қазақстан мен шет елдерден қатысқан академиялық қауымдастық өкілдерін, тәжірибелі практиктер мен жас зерттеушілерді бір алаңға тоғыстырды.
Конференция есеп-талдау және аудит жүйелерінің цифрландыру, тұрақты даму және жаһандық экономикалық сын-қатерлер жағдайындағы трансформациясының негізгі бағыттарын талқылауға арналған маңызды зияткерлік алаңға айналды. Ғылыми форум жұмысына Қазақстан, Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан және Тәжікстан елдерінен келген ғалымдар мен сарапшылар қатысып, іс-шараның халықаралық деңгейін айқындай түсті.
Конференцияны ашу барысында университет басшылығы өкілдері ғылым мен білімнің заманауи экономикалық модельді қалыптастырудағы стратегиялық рөлін атап өтті. Ректор атынан жолданған құттықтау сөзде профессор Сария Баймуханованың көпжылдық ғылыми-педагогикалық қызметі, жоғары білікті мамандар даярлауға қосқан үлесі және елімізден тысқары жерлерге танылған ғылыми мектебін қалыптастырудағы еңбегі ерекше атап өтілді.
Конференция барысында ұсынылған баяндамалар есеп пен аудиттің заманауи даму бағыты қаржылық көрсеткіштермен шектелмей, интеграцияланған есептілік пен мүдделі тараптардың ақпараттық сұраныстарын ескеруге бет алғанын айқын көрсетті. Ғалымдар қазіргі жағдайда есептілік бизнес-модель, стратегия, тәуекелдер, ESG-көрсеткіштер және адами капитал сияқты факторларды өзара байланыста қарастыратын басқарушылық логикаға айналып отырғанын атап өтті. Бұл тұрғыда интеграцияланған есептілік ұйымдардың ұзақ мерзімді құн қалыптастыру қабілетін бағалаудың маңызды құралы ретінде сипатталды.
Сондай-ақ конференцияда есептілік пен аудит жүйесінің стейкхолдерлік бағыттылығы кеңінен талқыланды. Баяндамаларда инвесторлар, реттеуші органдар, қоғам, қызметкерлер мен стратегиялық серіктестер үшін қаржылық және қаржылық емес ақпараттың ашықтығы мен салыстырмалылығының маңызы атап өтілді. Қатысушылар ESG-факторлардың капитал құнына, тәуекелдерге және ұзақ мерзімді табыстылыққа ықпалын ескере отырып, есеп пен аудиттің дәстүрлі бақылау функциясынан стратегиялық басқару құралына айналып келе жатқанын ерекше атап өтті.
Ғылыми пікірталастарда аудиторлық қызмет экожүйесінің дамуы да маңызды тақырыптардың бірі болды. Цифрландыру, бизнес-процестердің күрделенуі және геосаяси өзгерістер аудит мамандарына қойылатын талаптарды түбегейлі өзгертіп отырғаны айтылды. Осыған байланысты кәсіби құзыреттер моделін жаңарту, аналитикалық, болжаушылық және тәуекелге бағдарланған тәсілдерді күшейту қажеттігі көтерілді. Қатысушылар аудит саласының тар кәсіби шеңберден шығып, экономикалық тұрақтылық пен сенімділікті қамтамасыз ететін қоғамдық маңызы бар институтқа айналып келе жатқанын атап өтті.
Сонымен бірге конференцияда кадр даярлау және білім беру бағдарламаларын жаңғырту мәселесі ерекше назарға алынды. Университеттердің рөлі тек білім берумен шектелмей, кәсіби қауымдастықтармен, реттеуші органдармен және бизнес құрылымдарымен бірлесіп, жаңа буын мамандарды даярлауда үйлестіруші орталыққа айналуы қажет екені айтылды. Бұл ретте басқарушылық есеп, қаржылық талдау, тәуекелдерді басқару, ESG-аудит және цифрлық технологиялар саласындағы пәнаралық білімнің маңызы ерекше атап өтілді.
Осылайша, конференция барысында ұсынылған ғылыми тұжырымдар мен практикалық пайымдаулар есеп, талдау және аудит саласының қазіргі экономикалық трансформация жағдайында мемлекеттің тұрақты даму саясатын іске асырудағы, инвестициялық сенімділікті арттырудағы және адами капиталды дамытудың стратегиялық міндеттерін шешудегі маңызды құралға айналып отырғанын көрсетті.
Қатысушылар мұндай ғылыми алаңдар өңірлік және халықаралық деңгейде тәжірибе алмасуға, ортақ ғылыми күн тәртібін қалыптастыруға және экономикалық ғылымның заманауи сын-қатерлерге бейімделуіне мүмкіндік беретінін атап өтті.
Іс-шараның шарықтау шегі профессор Сария Баймуханованы салтанатты түрде ұлықтау болды. Әріптестері, шәкірттері мен кәсіби қауымдастық өкілдері мерейтой иесіне кәсібіне адалдығы, ғылыми ұстанымдарының беріктігі және жоғары педагогикалық мәдениеті үшін зор алғыстарын білдірді. Профессордың ғылыми еңбектері, әдіснамалық тәсілдері мен педагогикалық мұрасы есеп, талдау және аудит саласындағы заманауи зерттеулер мен практикалық шешімдердің берік негізі болып қала беретіні атап өтілді.
Конференцияның өтуі әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің еліміздегі жетекші ғылыми-білім беру орталықтарының бірі ретіндегі жоғары мәртебесін тағы бір мәрте дәлелдеді. Мұндай ғылыми форумдар кәсіби қауымдастықты топтастырып, озық тәжірибе алмасуға және өзекті әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешудің жаңа тәсілдерін қалыптастыруға ықпал ете отырып, ғылымның тұрақты дамуындағы шешуші рөлін нығайта түседі.
А.З.АРЫСТАМБАЕВА,
А.А.ИСАЕВА,
Қ.Т.АКИМБАЕВА,
Г.Е.ЖУНИСОВА,
әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті,
«Қаржы және есеп» кафедрасы
