Құрметті министр және Маңғыстау облысының әкімдігі өкілдері!
Осы ресми хат арқылы Сіздердің қарауларыңызға Маңғыстау өңіріндегі тарихи-рухани маңызы ерекше «Адай Ата – Отпан тау» этно-мәдени орталығы аумағында «Алаш батыры» атты ұжымдық-символдық ескерткіш пен «Таңбалар әлемі» этномәдени алаңнан тұратын кешенді жобаны іске асыру жөніндегі ұсынысты жолдауды өзіме азаматтық әрі рухани міндет деп санаймын.
Бұл жоба жеке тұлғаларды дәріптеуге немесе саяси көзқарасты алға шығаруға бағытталмаған. Керісінше, ол қазақ халқының тарихи жадысын біртұтас етіп, «Алаш» ұғымы арқылы түркі әлеміне ашық, өркениеттік мәдени кеңістік қалыптастыруды көздейді.
Құқықтық және халықаралық негіздер:
Ұсынылып отырған жоба Қазақстан Республикасының және халықаралық нормалардың талаптарына толық сәйкес келеді:
Конституция: мәдени мұраны сақтау міндеті;
«Мәдениет туралы» Заңы:
мәдени объектілерді қорғау және насихаттау қағидаттары;
«Тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау және пайдалану туралы» Заңы: ұлттық мәдени мұраны қорғау;
ЮНЕСКО қағидаттары: материалдық емес мәдени мұраны сақтау және халықаралық деңгейде дәріптеу.
«Алаш батыры» ескерткішінің мәні:
«Алаш батыры» – нақты тарихи тұлғаның мүсіні емес, қазақ тарихындағы ерлік, елдік және жер қорғау идеяларының жинақталған көркем-символдық бейнесі.
Бұл ескерткіш:
есімі белгісіз, бірақ ел үшін жанын қиған батырларға ортақ тағзым;
қоғамды бөлмейтін, керісінше біріктіретін рухани символ;
жас ұрпаққа тарихи жауапкершілік пен патриоттық құндылықты сіңірудің нышаны.
Ұқсас халықаралық тәжірибе көрсеткендей, Tүркиядағы Göbekli Tepe, Ұлыбританиядағы Stonehenge Visitor Centre, және Ұлы Қытай қабырғасы музейлері сияқты кешендер елдің рухани және туристік мәртебесін арттыра отырып, халықаралық назар аударған. Сол сияқты «Адай Ата – Отпан тау» кешені Маңғыстау өңірінің мәдени беделін көтеріп, түркі әлемінде Қазақстанның рухани интеграциялық рөлін нығайта алады.
«Таңбалар әлемі» этномәдени алаңы:
«Таңбалар әлемі» – қазақ рулары мен түркі халықтарына ортақ таңбаларды қамтитын ашық аспан астындағы этномәдени-танымдық кеңістік. Ғылыми тұрғыдан:
таңба рулық жіктеу құралы емес;
тарихи жадының графикалық тілі;
көне түркі өркениетінің мәдени коды.
Бұл алаң қазақ халқын өзге түркі халықтарынан бөліп көрсетпей, ортақ түп-тамыр мен мәдени сабақтастықты айқындауға қызмет етеді.
Қоғамдық, экономикалық және халықаралық маңызы.
Ұсынылып отырған кешен:
ұлттық бірлік пен тарихи сананы нығайтады;
жастардың этномәдени және рухани танымын тереңдетеді;
Маңғыстау өңірін туристік және ғылыми бағыттағы халықаралық деңгейдегі мәдени орталыққа айналдырады;
түркі әлеміндегі рухани-мәдени интеграциялық рөлді арттырады;
халықаралық ұйымдармен, ЮНЕСКО және көрші түркі елдерінің мәдени мекемелерімен серіктестікті дамытуға мүмкіндік береді;
экономикалық тұрғыдан өңір туризмін дамытуға және жаңа жұмыс орындарын құруға ықпал етеді.
Ұсынылатын іс-шаралар.
1. Ғылыми сараптама: жоба тарихи, этномәдени және қоғамдық маңызын бағалау.
2. Құқықтық негіздеме: жобаны ҚР заңнамасы аясында тіркеу және қорғау.
3. Қоғамдық ақпараттандыру: жергілікті қоғамдастық пен БАҚ арқылы халықты жобамен таныстыру.
4. Халықаралық байланыстар: ЮНЕСКО және түркі елдері мәдени ұйымдарымен ынтымақтастықты нығайту.
5. Экономикалық және туристік даму: кешенді туристік бағдарламаға қосу, халықаралық ғылыми және мәдени экспедициялар ұйымдастыру.
Осыған байланысты,
Сіздерден:
ұсынысты уәкілетті ғылыми және мәдени сараптамаға жолдауды;
жобаның тарихи, этномәдени және қоғамдық маңызын кешенді бағалауды;
қолданыстағы заңнама аясында іске асыру мүмкіндігін қарастыруды;
жобаны қолдау бойынша нақты іс-шараларды белгілеуді сұраймын.
Құрметпен,
Сабыр Шеркешбайұлы Адай,
Ақтау қаласы
