2026 жылғы 27 сәуірде Түркияның Газиантеп қаласында «Түркі мәдени мұрасы бойынша стратегиялық ынтымақтастық: мәдени құндылықтардың заңсыз айналымына қарсы күрес» тақырыбындағы халықаралық конференция өз жұмысын бастады. Іс-шараны Түркі мәдениеті және мұрасы қоры Түркия Республикасының Мәдениет және туризм министрлігімен, Түркияның Археология және мәдени мұра институтымен, TİKA ұйымымен және Газиантеп қаласының Үлкен муниципалитетімен бірлесіп ұйымдастырды.
Бағдарлама аясында Әзербайжан, Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Мажарстан және Түрікменстан өкілдері, сондай-ақ халықаралық сарапшылар мәдени мұраның заңсыз айналымына қарсы күрес, институционалдық ынтымақтастық мүмкіндіктері және бірлескен қорғау тетіктерін талқылау үшін жиналды.
Іс-шараның негізгі мақсаты – мәдени құндылықтардың заңсыз айналымына қарсы іс-қимыл саласындағы үйлестіруді күшейту, тәжірибе мен ақпарат алмасуды кеңейту, сондай-ақ тұрақты ынтымақтастық платформасын қалыптастыру.
Конференцияның ашылуында Түркі мәдениеті және мұрасы қорының президенті, профессор Ақтоты Райымқұлова мәдени мұраны сақтау тарихи ғана емес, рухани міндет екенін атап өтті. Ол сондай-ақ мәдени құндылықтардың контрабандасы мен заңсыз саудасы бүгінде ортақ мұраға елеулі қауіп төндіріп отырғанын айтты.
Профессор Райымқұлова Түркияның Мәдениет және туризм министрлігіне, TİKA ұйымына, Газиантеп провинциясының әкімшілігіне, қала муниципалитетіне және серіктес ұйымдарға қолдау көрсеткені мен қонақжайлығы үшін алғыс білдіріп, конференция қатысушыларына сәттілік тіледі.
Ашылу салтанатында сондай-ақ Газиантеп мэрі Фатма Шахин, TİKA вице-президенті доктор Али Эрджан, Мәдени мұра және музейлер бас басқармасы бас директорының орынбасары Бюлент Гёнюльташ, ТҮРКПА-ның құқықтық мәселелер және халықаралық байланыстар жөніндегі комиссиясының хатшысы доктор Кадир Яман, сондай-ақ Түркияның Археология және мәдени мұра институтының басшысы профессор Шабан Доган сөз сөйледі. Олар Газиантепте жүзеге асырылып жатқан бұл алаң мәдени мұраны қорғау саласындағы болашақ бірлескен жобаларға жаңа мүмкіндіктер ашатынын атап өтті.
Конференцияның бірінші күні тақырыптық сессиялар өтті. «1970 жылғы ЮНЕСКО конвенциясы және мәдени құндылықтардың заңсыз айналымына қарсы халықаралық-құқықтық және дипломатиялық тетіктер» атты сессияда Алматыдағы ЮНЕСКО-ның өңірлік кеңсесінің директоры әрі Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Түрікменстандағы ЮНЕСКО өкілі Амир Пирич баяндама жасады.
«Мәдени мұраны қорғаудағы ICOM рөлі және Қызыл тізімдердің маңызы» атты сессияда Түркияның Мәдениет және туризм министрлігінің бөлім басшысы Ибрагим Барыш Сарыджа сөз сөйледі. «Мәдени мұраның заңсыз саудасына қарсы күрестегі ведомствоаралық үйлестірудің рөлі» тақырыбында БҰҰ-ның Есірткі және қылмыс жөніндегі басқармасының (UNODC) Оңтүстік-Шығыс Еуропа бойынша өңірлік кеңсесінің өкілі Данило Риззи баяндама жасады. Ал мәдени құндылықтарды қайтаруда мемлекетаралық келісімдер мен азаматтық қоғамның рөлі туралы Джорджия университетінің (АҚШ) құрметті профессоры Джеймс Рип сөз сөйледі.
30 сәуірге дейін жалғасатын бағдарлама аясында қатысушылар үшін панельдік сессиялар, сондай-ақ ежелгі қалаларға таныстыру турлары жоспарланған.
